Κοινωνική Αλληλεγγύη

Από την Πρόνοια στην Κοινωνική Αλληλεγγύη

Από τον Μάρτιο του 2004 το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας μετονομάστηκε σε Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Η αλλαγή αυτή δεν ήταν τυπικού χαρακτήρα αλλά συμβόλιζε τη νέα αντίληψη για τις παρεχόμενες υπηρεσίες στο χώρο της κοινωνικής φροντίδας.

Η έννοια της κοινωνικής αλληλεγγύης αναδεικνύει το σεβασμό και τον τρόπο αντιμετώπισης των αποδεκτών της κοινωνικής φροντίδας ενώ η κοινωνική πρόνοια είναι σε μεγάλο βαθμό συνυφασμένη με την εξάρτηση των «αδύνατων» συνανθρώπων μας από τις κρατικές υπηρεσίες. Οι σύγχρονες όμως αντιλήψεις για την παροχή κοινωνικής φροντίδας και ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας έρχεται σε αντίθεση με την έννοια της εξάρτησης.

Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι φιλάνθρωπος, μία οργάνωση να είναι φιλανθρωπική επίσης. Το κράτος όμως όχι. Ο φιλάνθρωπος βοηθά από το υστέρημά του. Το κράτος είναι υποχρεωμένο να μεριμνά όχι μόνο για τη φροντίδα των ανθρώπων που βρίσκονται σε ανάγκη, αλλά να τους στηρίξει ουσιαστικά να σταθούν στα πόδια τους. Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές, είναι ότι η υγεία και η κοινωνική αλληλεγγύη απαιτούν διαφορετική προσέγγιση. Η ισότητα στην πρόσβαση και η ίση μεταχείριση όλων, είναι οι βασικές αξίες στον τομέα της υγείας. Στην υγεία πρέπει να αντιμετωπίζουμε το ίδιο έναν έλληνα με έναν μετανάστη, έναν φτωχό με έναν εύπορο πολίτη.

Στην κοινωνική αλληλεγγύη όμως η ισότητα αντιμετώπισης όλων των ανθρώπων απλά αναπαράγει την ανισότητα. Με διαφορετικό τρόπο οφείλει να σταθεί η πολιτεία δίπλα στον πρόσφυγα ή δίπλα σε μία γυναίκα- θύμα παράνομης εμπορίας, διαφορετικά σε «ένα παιδί των φαναριών», διαφορετικά σε έναν άνθρωπο με κινητικά προβλήματα. Κοινωνική αλληλεγγύη σημαίνει να μην επιβάλλεις το όνειρο σου στους άλλους, αλλά να τους στηρίξεις όσο χρειάζεται για πετύχουν οι ίδιοι να κάνουν τα δικά τους όνειρα πραγματικότητα. Γιατί δεν μεριμνάς μόνο για την υγεία των ανθρώπων, αλλά θέτεις τις βάσεις για την ευτυχία τους. Αυτή η μεταβολή στον τρόπο που θεωρούμε την κοινωνική αλληλεγγύη μεταφράζεται σε συγκεκριμένο στρατηγικό σχεδιασμό.

Το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, σχεδιάζει την υλοποίηση του «Εθνικού Συστήματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης» το οποίο βασίζεται στους εξής πυλώνες:

• Στον σχεδιασμό προγραμμάτων κοινωνικής παρέμβασης βασισμένα στις αρχές της Λευκής Βίβλου για τη Διακυβέρνηση με ουσιαστική εφαρμογή των γενικών της αρχών: Ανοικτότητα (openness), συμμετοχή, καταλογισμός ευθυνών, αποτελεσματικότητα και συνοχή.
• Στον εκσυγχρονισμό των δομών των δημοσίων και ιδιωτικών φορέων της Πρόνοιας στη βάση της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας και της πολυδιάστατης αξιολόγησης.
• Στον σχεδιασμό και εφαρμογή προγραμμάτων κοινωνικής παρέμβασης σε πλουραλιστική βάση (συμμετοχή κρατικών φορέων, μη κυβερνητικών οργανώσεων, τοπικής αυτοδιοίκησης και εκπροσώπων ομάδων-στόχου) με ιδιαίτερη έμφαση στην αρχή της Ουσιαστικής Καταλληλότητας των φορέων που παρέχουν κοινωνική φροντίδα.
• Στη δημιουργία ευέλικτων δικτύων κοινωνικής φροντίδας και διάχυση της τεχνογνωσίας και των καλών πρακτικών στα υποκείμενα του δικτύου.
• Στην αξιοποίηση ανθρώπινων και υλικών πόρων του ιδιωτικού τομέα.
• Στην επικέντρωση και προσαρμοστικότητα στις ιδιαίτερες ανάγκες των κοινωνικών ομάδων που βιώνουν ή απειλούνται από κοινωνικό αποκλεισμό.

Δημιουργούμε, από την αρχή, τις βάσεις για την ανάπτυξη των προνοιακών φορέων στη χώρα μας:

• Σχεδιάσαμε ένα σύστημα πιστοποίησης των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου που δραστηριοποιούνται στην κοινωνική φροντίδα, όχι μόνο για να ελέγχουμε τους κρατικούς πόρους που στηρίζουν μία σειρά από μη κερδοσκοπικές κοινωνικές παρεμβάσεις, αλλά και να αποτελέσει μία πλατφόρμα ανάπτυξης του τρίτου τομέα κατά τα επιτυχή πρότυπα χωρών του δυτικού κόσμου. Η διαδικασία της Α’ φάσης της πιστοποίησης έχει ήδη ολοκληρωθεί.
• Εξετάζουμε αναδιαρθρώσεις των κρατικών φορέων κοινωνικής φροντίδας, ώστε να είναι περισσότερο αποτελεσματικοί και να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της ελληνικής κοινωνίας.

• Επεξεργαζόμαστε το θεσμικό πλαίσιο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη στο χώρο της Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Σκοπός μας είναι να υποστηρίξουμε και να διευκολύνουμε τις επιχειρήσεις της αγοράς που θέλουν να «επιστρέψουν» ένα μέρος των κερδών τους στην κοινωνία, να το πράξουν με τον πλέον επωφελή τρόπο για τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη.

Παράλληλα με αυτή τη δημιουργία υποδομών για την οικοδόμηση της νέας αντίληψης για την Κοινωνική Φροντίδα, παρεμβαίνουμε άμεσα στην αντιμετώπιση της ανάγκης. Παρεμβαίνουμε με άμεσες ενέργειες, γιατί ένας άνθρωπος που έχει ανάγκη την κρατική μέριμνα, δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει. Οι φορείς που συμμετέχουν στην επιστημονική τεκμηρίωση και υλοποίηση των προγραμμάτων του Υπουργείου μας είναι το Ινστιτούτο Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης και το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Κοινωνικής Βοήθειας, ΝΠΔΔ που υπάγονται στο Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.